بلبیس، از توابع استان شرقیۀ مصر، شهری باستانی بر ساحل شعبهای از نیل است که تا اواخر قرن 4ق، بهعنوان قصبۀ ولایت حوف شرقی و تا عصر ممالیک، مرکز اقلیم شرقیه بود. این شهر در دورۀ اسلامی از اهمیت سیاسی و نظامی فراوانی برخوردار بود و نام آن بهعنوان لشکرگاه مصر و دروازۀ شام و نیز کانون شکلگیری دگرگونیهای سیاسی مصر در کنار فسطاط و قاهره میآمد، اما با وجود اینکه از موقعیت اقلیمی مناسب و رفاه اقتصادی نسبی برخوردار بود، بهسبب موقعیت سوقالجیشیاش، همواره عرصۀ تاختوتاز لشکریان داخلی و خارجی قرار میگرفت. از اینرو از پیشرفتهایی علمی و فرهنگی که سایر شهرهای مصر از آن بهره بردند، بازماند. از اوایل سدۀ 19م نیز، با انتقال مرکزیت استان شرقیه به زقازیق، اهمیت سیاسی و نظامی بلبیس کاهش یافت و شهرستانی از توابع استان شرقیۀ مصر شد. نوشتار حاضر میکوشد ضمن وصف موقعیت جغرافیایی و اقلیمی شهر و بیان تاریخ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی آن، به بازسازی جغرافیای تاریخی این شهر، بپردازد و تأثیر جنگ را در عدم شکوفایی فرهنگی شهر نشان دهد.