2021-04-23T22:00:04Z
https://jhic.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=9118
پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی
2228-7906
2228-7906
1396
50
1
تأثیر فرهنگ بومی بر تکوین فرهنگ و ادبیات مالایی در دورۀ اسلامی با تأکید بر مجمعالجزایر اندونزی
فائزه
رحمان
محمودرضا
اسفندیار
این پژوهش با بهرهگیری از روش مطالعات تاریخی و تطبیقی، به گسترش اسلام در جهان مالایی به خصوص در مجمعالجزایر اندونزی و تأثیر فرهنگ بومی بر تکوین فرهنگ و ادبیات مالایی پرداخته است. جهان مالایی پیش از ورود اسلام به شدت تحت تأثیر فرهنگ و ادیان هندویی و بودایی بود. از آمیزش این ادیان با آداب و رسوم بومی، فرهنگ و تمدن ویژهای را در این مناطق پدیدار شد. پس از ورود اسلام، بومیان منطقه، در کنار وفاداری به باورها و آداب پیشین، اسلام را نیز پذیرفتند. به این ترتیب زمینۀ تأثیر فرهنگ بومی بر تکوین فرهنگ و ادبیات اسلامی در این منطقه فراهم شد. در این فرآیند، شماری از سلطنتهای هندی با پذیرش اسلام به بقای خود در دورۀ اسلامی ادامه دادند. همچنین نظام تعلیم و تربیت و ادبیات دورۀ پیشا اسلامی در دورۀ اسلامی بسیار تأثیر گذاشت.
ادبیات مالایی و هندی
ادیان هندی و مالایی
جهان مالایی
فرهنگ اسلامی
مجمعالجزایر اندونزی
2017
08
23
9
30
https://jhic.ut.ac.ir/article_68690_cc38631d045896a75ac1d68978222f97.pdf
پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی
2228-7906
2228-7906
1396
50
1
تاریخنگاری در آثار منظومِ دوره سلاطین دهلی (حک:۶۰۲-۹۳۲)
سعید
شیرازی
پس از شکلگیری حکومت سلاطین دهلی، تحولات گوناگون در جنبههای مختلف حیات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هند شکل گرفت. از جمله این تحولات، رسمیت یافتن زبان فارسی در دربار سلاطین دهلی و نگارش آثار ادبی و تاریخی متعدد به زبان فارسی بود. تاریخنگاری رسمی مسلمانان در هند به زبان فارسی با نگارش تاج المآثر در اوایل سده هفتم هجری آغاز شد و با نگارش آثاری چون طبقات ناصری، تاریخ و فیروزشاهی برنی رونق یافت. در این دوره آثار منظوم متعددی نیز به زبان فارسی بهتوسط برخی از شاعران چون امیر خسرو دهلوی و عصامی به نگارش در آمد که از مهمترین منابع پژوهش درباره تاریخ سلاطین دهلی (در سده هفتم و هشتم هجری)، به شمار میروند. در نوشتار پیش رو به معرفی این آثار و جایگاه آنها بهعنوان منبع تاریخی در دوره سلاطین دهلی پرداخته شده است.
تاریخنگاری منظوم
امیر خسرو دهلوی
بدرالدین چاچی
سلاطین دهلی
عبدالملک عصامی
2017
09
22
31
48
https://jhic.ut.ac.ir/article_68691_a6dc4e4731d559c7457e58f2dea99b6c.pdf
پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی
2228-7906
2228-7906
1396
50
1
پژوهشی پیرامون کتاب تذکره الملوک نوشته رفیعالدین ابراهیم شیرازی، مورّخ دربار عادلشاهیان: براساس نسخه خطی کتابخانه ملی پاریس
محمد
عباسی
یکی از مهمترین کتابهای فارسی درباره تاریخ سلسله بهمنیان و عادلشاهیان تذکره الملوک، نوشته رفیعالدین ابراهیم شیرازی، مورخ دربار عادلشاهیان است. نسخههایی از این اثر در موزه و کتابخانه سالارجنگ، کتابخانه آصفیه، کتابخانه بریتانیا و کتابخانه ملی پاریس نگهداری میشود. در این مقاله تنها به معرفی نسخه موجود در کتابخانه ملی پاریس و ویژگیهای آن پرداخته شده است. در این نوشتار کوشیدهایم پس از بررسی شرح حال و آثار رفیع الدین ابرهیم شیرازی، اهمیّت و جایگاه کتاب تذکره الملوک در مطالعات تاریخ دکن و همچنین تأثیر وی بر مورخان بعدی را مطالعه کنیم. سپس به ویژگیهای کتابتی و رسم الخطی نسخه یعنی شکل خط به کار رفته در آن، ویژگیهای تزئینی اثر، نوع صامتهای واژگان و ویژگیهای نثر فارسی آن، اشاره شده است. همچنین این پژوهش میکوشد نشان دهد که آیا این نسخه به خط نویسنده است یا کاتب و اینکه درباری و با حامی یکی از اشراف کتابت شده یا انگیزههای شخصی در کتابت آن نقش داشته است.
بهمنیان دکن
تذکرهالملوک
رفیعالدین ابراهیم شیرازی
عادلشاهیان
2017
09
22
49
69
https://jhic.ut.ac.ir/article_68694_484afdc4ef1a0996b01a2a228e60cb50.pdf
پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی
2228-7906
2228-7906
1396
50
1
زبان فارسی و گسترش اسلام در چین
رضا
مرادزاده
زبان فارسی برای مدتی طولانی زبان فرهنگی و عبادی مسلمانان چین بود. نشانههای تاریخی از قبیل کتیبهها و سنگ نوشتههای فارسی، تعداد قابل توجه نسخههای خطی فارسی و اسناد غنی کتابهای چینی و همچنین ادامه رواج زبان فارسی در اصطلاحات روزمره در میان مسلمانان چین و بعضی واژههای دیگر فارسی که از قدیم وارد زبان چینی شده، جملگی نشان میدهد که فارسی در تاریخ چین دورانی پر رونق داشته است. در اینجا این سوال مطرح است که فارسی چگونه وارد چین شد و چه عواملی باعث شد در خاور دور رونق پیدا کند؟ ورود زبان فارسی به چین و رونق یافتن آن با مهاجرت ایرانیان و مسلمانان فارسی زبان و گسترش اسلام در چین رابطه رابطه تنگاتنگ داشت. اگر اسلام وارد چین نمیشد و چنگیزخان و فرزندانش به آسیای مرکزی و ایران حمله نمیکردند، زبان فارسی هرگز در چین، چنان رونق نمیگرفت. این مقاله، چگونگی ورود زبان فارسی به چین و نقش و جایگاه ایرانیان و زبان فارسی را در گسترش اسلام در این سرزمین بررسی کرده است.
ایرانیان
چین
زبان فارسی
گسترش اسلام
مسلمانان چین
2017
09
22
71
92
https://jhic.ut.ac.ir/article_68695_84a60e422d5e3d44b4a5c298aae5a82b.pdf
پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی
2228-7906
2228-7906
1396
50
1
هندوان و آیینهای محرم در لکهنو در دوره نُواب اوده
محسن
معصومی
فهیمه
مخبردزفولی
مریم
علی پورجیرنده
شکلگیری حکومت شیعی نواب اوده در شمال هند، در سده دوازدهم هجری موجب گسترش تشیع در این منطقه شد. نواب اوده با شیوه های گوناگون و صرف مبالغ و هزینههای بسیار به ترویج و تشویق هندوان برای شرکت در آیین های محرم پرداختند. در نتیجه فرهنگ و آیینهای شیعی بهویژه آیین سوگواری امام حسین-علیهالسلام-جزئی از فرهنگ عمومی در منطقه وسیعی از شمال هند شد و بهتدریج مسلمانان اهل سنت و هندوها نیز در این مراسم شرکت کردند. مشارکت هندوان موجب شد تا برخی از آیینهای محرم تحت تأثیر فرهنگ بومی و باورهای هندوان قرار گیرد . این مقاله به بررسی علل و انگیزههای مشارکت هندوان در برپایی آیینهای محرم و پیامدهای این مشارکت، از زمان تشکیل حکومت شیعی نواب اوده تا تسلط بریتانیاییها بر این منطقه پرداخته است.
آیینهای محرم
امامباره
تعزیه
کربلاها
لکهنو
هندوان
2017
09
22
93
110
https://jhic.ut.ac.ir/article_68696_22e3a07c5bed8471ad0198a3157ec933.pdf
پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی
2228-7906
2228-7906
1396
50
1
اقدامات و خدمات شهابالدین احمدخان نیشابوری در دوره اکبرشاه بابری
جمشید
نوروزی
در دوره بابریان/تیموریان هند، شمار زیادی از ایرانیان به هند مهاجرت کردند و تعدادی از آنها در مشاغل مهم حکومتی بهکار گرفته شدند. تمایل برخی از شاهان تیموری به استفاده از توان مهاجران ایرانی برای تثبیت حکومت و دفع مخالفان و نیز اداره امور اداری و نظامی، موجب استخدام آنها در دربار و دیوان شد. این مقاله به اقدامات و فعالیتهای یکی از این مهاجران ایرانی یعنی سید شهابالدین احمد نیشابوری در دربار بابریان پرداخته است. عنایت اکبرشاه به شهابالدین و حمایت برخی از شخصیتهای متنفذ دربار چون مادر ایرانی شاه، از جمله عوامل نفوذ و رشد وی بود. بهعلاوه عواملی چون منفعت طلبی شهابالدین و رقابت آشکار و نهان عناصر غیرایرانی خاصه جغتائیان/تورانیان با ایرانیان در تصاحب مشاغل حکومت بابریان و نیز برخی اختلافات و رقابتهای داخلی بین ایرانیان مهاجر، موجب اشتغال دراز مدت وی در مناصب و مشاغل حکومتی بود.
اکبرشاه بابری
بابریان
شهاب الدین احمدخان نیشابوری
مهاجران ایرانی
2017
09
22
111
122
https://jhic.ut.ac.ir/article_68697_173c43088a40940faa5fcebe58a37035.pdf
پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی
2228-7906
2228-7906
1396
50
1
سنّتگرایی علمی مسلمانان شبه قارّه هند در مقایسه با ایران در سده نوزدهم
ایرج
نیک سرشت
نعیم
شرافت
پس از گسترش موج تجددگرایی در ایران در سده نوزدهم، تقریباً همه متون علمی کهن به کناری گذاشته شد و به جای آن از متون ترجمه شده غربی برای تدریس در مراکز علمی استفاده شد. در همین سده در هند، برخلاف ایران، با وجود حضور استعماری بریتانیا و گسترش علوم و فنون جدید، همچنان متون فارسی و عربی دانشمندان ایرانی بهعنوان کتاب مرجع و منبع درسی، استفاده میشد. در این پژوهش، با استفاده، علل و عوامل وفاداری مسلمانان شبه قاره هند به متون کهن فارسی و عربی و توجه بیش از اندازه آنها به علوم هندسه و ریاضی در قیاس با مباحث فلسفی، بررسی شده است. برای توجیه این پدیده، نظریههای چون اهتمام به نجات پدیدهها، عدم رویکرد مدیریتی، ناتوانی علمی و عدم تناسب ساختارهای معرفتی با نظریّههای علمیِ جدید، اراوه شده که در این مقاله مورد نقد و بررسی قرار گرفتهاند.
استعمار بریتانیا
ایران
تجدّدگرایی
سنّتگرایی علمی
شبه قارّه هند
علوم طبیعی
2017
09
22
123
139
https://jhic.ut.ac.ir/article_68698_bc409d4b2df8fd816ea613274f8f8afa.pdf
پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی
2228-7906
2228-7906
1396
50
1
سهم زبان اردو در همگرایی مسلمانان شبه قاره هند پیش از تجزیه
وفا
یزدان منش
تا چندین سده پس از ورود مسلمانان به شبه قاره هند، زبانهای عربی و فارسی بهترتیب زبان دینی و دیوانسالاری مسلمانان بودند. البته نفوذ و گسترش زبان فارسی در این سرزمین در دوره اسلامی، با هیچ زبان دیگری قابل مقایسه نیست. با اینحال این زبانها با زبانهای محلی و عمومی رایج در مناطق مختلف هند نیز در ارتباط بودند و میان آنها داد و ستد و وامگیری وجود داشت. برخی از زبانهای محلی عناصری از زبانهای فارسی و عربی و گاه ترکی از جمله رسمالخط عربی را پذیرفتند. نتیجه این تعاملات در کنار شرایط اجتماعی و سیاسی و زبانی دیگر، موجب پدیدار شدن زبانی تازه در هند شد که بعدها اردو نام گرفت. به موازات ضعف زبان فارسی در هند در قرن دوازدهم و سیزدهم بهویژه پس از قیام سراسری 1857، زبان اردو بهتدریج قدرت و قوت گرفت و به زبان دینی، مذهبی و علمی و اجتماعی مسلمانان و نماد مسلمانی تبدیل و زبان نخست بسیاری از ادیبان و فعالان دینی و سیاسی چون سرسید احمدخان، ظفرعلیخان، ابوالکلام آزاد، محمد علی جناح و اقبال لاهوری شد و در نهایت جایگزین زبان فارسی گردید. این مقاله، با مطالعه تاریخچه مختصر شکلگیری و رونق زبان اردو در مناطق مختلف هند، نقش این زبان را در اتحاد و همگرایی مسلمانان بهویژه از میانه قرن نوزدهم به بعد بررسی کرده است.
زبان اردو
شبه قاره هند
قیام 1857
مسلمانان هند
2017
09
22
141
156
https://jhic.ut.ac.ir/article_68699_42a2ca35c373198b1ca0b1688deba2ea.pdf