موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی 2228-7906 50 2 2018 03 19 Educational situation of women in the Safavid court; based on Safavid European travelers journals and paintings وضع آموزشی بانوان دربار صفوی بر اساس سفرنامه‌ها و نگاره‌ها 233 256 70528 10.22059/jhic.2019.249663.653861 FA سمیه کرمی دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران فهیمه مخبردزفولی استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران هادی عالم زاده استاد گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران Journal Article 2018 01 16 The situation of women in Safavid court and haram drew the attention of the European travelers who had come to Iran for political or religious missions. Some of those travelers described the women in Safavid haram as lazy and useless people that their duty was just for giving pleasure to the king and bringing up his children. So, they did not have any kind of education or learning skills and spent their life in vain. But there are other reports by the Safavid historians and European travelers which indicated that many haram women were educated and had social activities. Moreover, there are a number of Safavid paintings that supported the latter point of view. This paper examines and compares these two views to understand the situation of a significant class of women in Safavid era. وضع زنان حرم‌سرای شاهی در دورۀ صفوی از موضوعات مورد توجه سفرنامه‌نویسان اروپایی بوده است که بیشتر در قالب هیأت‌های سیاسی و مذهبی به دربار ایران رفت و آمد داشتند. برخی از آنها، بانوان عصر صفوی، به‌ویژه بانوان حرم‌سرای شاهی را زنانی تنگ‌نظر و تن‌پرور دانسته‌اند که قادر به انجام هیچ کار مهمی نبوده و صرفاً ابزار کامجویی مردان و انجام وظیفۀ فرزندآوری بودند. از نظر آنها، زنان محصور در دربار به هیچ نوع آموزش و کسب مهارت دسترسی نداشتند و اوقات مرارت‌بار خود را به بطالت می‌گذراندند؛ اما در گزارش‌های برخی از مورخان عصر صفوی و سفرنامه‌نویسان اروپایی، به تلاش و تکاپوی بانوان حرم‌سرا برای کسب علوم و فنون عصر خویش و آموزش‌های نظری و عملی آنها در حوزه‌های گوناگون علمی اشاره شده که بیانگرحضور زنانی فرهیخته و خیّر در دربار صفوی است؛ چنان‌که برخی از نگاره‌های عصر صفوی نیز مؤیّد این دیدگاه است. در این مقاله با تکیه بر گزارش‌های جهانگردان و تطبیق آن‌ها با برخی از نگاره‌های عصر صفوی، به مقایسه‌ بین دو دیدگاه پرداخته و وضع آموزشی بانوان حرم‌سرا بررسی شده است. https://jhic.ut.ac.ir/article_70528_e755a559fd37bbc6255381cdc43dee23.pdf