موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی 2228-7906 47 2 2015 02 20 Education and Modern Scientific Institutions in the Nineteenth Century Egypt آموزش و نهادهای علمی نوین در مصر سده نوزدهم میلادی 147 168 64234 10.22059/jhic.2017.228590.653760 FA مهران اسماعیلی مدیر گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه شهید بهشتی 0000-0002-3497-7632 Journal Article 2017 02 26 Egypt had a high status in the teaching of Islamic sciences and Arabic literature and Egyptian Muslim scholars have played a key role in shaping the principles of Islamic teaching. Many Muslim scholars have come to Egypt from different lands to learn religious knowledge or to complete their knowledge. However, in the thirteenth / nineteenth century, following the uprising of the family of Mohammad Ali Pasha (re.1220-1805 /1265/1849) and the attempt to convert Egypt into regional power, serious developments in the field of science education in this land occurred and the ground for the arrival of new educational institutions and new knowledge to Egypt was prepared, and traditions and educational institutions of Egypt were influenced by the Western education system. This research tries to study Egyptian efforts to modernize their education system in the thirteenth / nineteenth century مصر جایگاه بلندی در آموزش علوم و معارف اسلامی و ادب عربی داشته و دانشمندان مسلمان مصری در پی‌ریزی اصول و مبانی آموزش اسلامی نقشی بسزا ایفا کرده‌اند. بسیاری از دانشمندان مسلمان از سرزمین‌های مختلف برای فراگیری دانش‌های دینی یا تکمیل آگاهی‌های خویش، راهی مصر می‌شده‌اند. با این همه، در سده سیزدهم/ نوزدهم و در پی قدرت‌گرفتن خاندان محمدعلی پاشا (حکـ : 1805/1220ـ 1849/1265) و کوشش برای تبدیل مصر به قدرتی منطقه‌ای، تحولاتی جدی در حوزه آموزش علوم در این سرزمین رخ داد و زمینه ورود نهادهای آموزشی و دانش‌های جدید به مصر فراهم شد و سنت­ها و نهادهای آموزشی مصر تحت تأثیر نظام آموزش غربی قرار گرفت. این پژوهش سعی دارد، کوشش‌های مصریان را برای نوسازی نظام آموزشی این کشور در سده سیزدهم/ نوزدهم، بررسی کند. https://jhic.ut.ac.ir/article_64234_d27760c5de12c74b73faec8d0e631acf.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی 2228-7906 47 2 2015 02 20 The "Holy Places" and the Impact of Popular Christians Belief in Them, on Crusades مکان‌های مقدّس و تأثیر باورعامیانه مسیحیان نسبت به آن‌ها در حملات صلیبی 169 191 64235 10.22059/jhic.2017.234408.653775 FA احمد بادکوبه هزاوه دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران 0009-0006-0279-0458 لیلا خسروی دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران عبدالله ناصری طاهری استادیار دانشگاه الزهراء Journal Article 2017 05 29 One of religious wars is <em>Crusade</em>, that occurred between followers of the two abrahamic religions: Islam and Christianity; and It is important because of the time span (1096-1291M) and location (territories from three continents of Asia, Europe, and Africa), and its widespread impacts, which have continued to now. The influence of popular beliefs of the Christians on the <em>crusades</em> is one of the most important issues. Among these beliefs, the Christians belief in the miraculous works of the “Holy Places”, (such as forgiveness and healing) was very important. One of the main motives<em> crusades</em> was the desire Christians to visit sacred places that were believed to be the center of the world. They remembered Bible stories and sacrifices of saints by seeing the holy places, but at the same time those were conquered by the Muslims and were held in unfaithfulness. If this war was touched elsewhere, there would be no incentive to endure the hardships of this war journey, not the motive for its continuation. The pope's mention in the Clermont Council was also due to the awareness of this place. جنگ­های صلیبی که میان پیروان دو ملّت ابراهیمی یعنی اسلام و مسیحیت روی داد، به‌سبب گستره زمانی (1096ـ1291م) و مکانی (سرزمین­هایی از سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا)، و تأثیرات گسترده بر دو طرف جنگ، تا امروز، دارای جایگاه مهمی برای مسلمانان و مسیحیان است. یکی از موضوع‌های مهم، تأثیر «باورهای دینی عامیانه» در این جنگ‌ها است. اعتقاد مسیحیان نسبت به آثار معجزه­آسای «مکان­های مقدس» (مانند آمرزش و شفا)، از باورهای مهم عامیانه در این زمینه است. یکی از انگیزه‌های مسیحیان برای حمله به سرزمین‌های اسلامی، اشتیاق آن‌ها برای زیارت مکان­هایی بود که به باور آنان در «مرکز جهان» قرار داشت و یادآور حکایت‌های کتاب مقدس و جان‌فشانی مسیح و قدّیسان بود، ولی به‌توسط مسلمانان تسخیر شده و مورد بی­حرمتی قرار گرفته بود. بی‌شک اگر جنگ‌های صلیبی در نقطه دیگری روی می­داد، نه انگیزه­ای برای تحمل سختی­های این سفر طاقت‌فرسای جنگی وجود داشت و نه برای تداوم آن. اشاره پاپ در شورای کلرمون هم به‌سبب آگاهی از این جایگاه بوده است. در این مقاله به تأثیر باورهای عامیانه مسیحیان به این مکان‌های مقدس، در جنگ‌های صلیبی پرداخته شده است. https://jhic.ut.ac.ir/article_64235_6fdd919ad0630cefe48722536183b6b0.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی 2228-7906 47 2 2015 02 20 Application of the “Theory of School” to Islamic Historiography: Possibility or Impossibility کاربست «نظریه مکتب» در تاریخ نگاری دوره اسلامی: امکان یا امتناع 193 207 64236 10.22059/jhic.2017.239389.653792 FA محمد تقوی دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران 0000-0002-9250-1843 محمدعلی کاظم‌بیگی دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران 0000-0002-2771-1035 Journal Article 2017 08 13 Most of the 20^th century studies on Islamic Historiography have demonstrated the importance of time, subject, structure and geographical origins of both narrators and authors. Of these factors, the latter has been emphasized as the base for “theory of school” for Islamic historiography. According to the theory, Islamic historiography, affected by the geographical origin, could be divided into two main schools of Medina (in Ḥijāz) and Kufa (in Iraq). The present work intends to evaluate “theory of school”. The findings show basing the theory on geographical origin is not supported by existing evidence. Moreover, such a theory is useful only to understand genres of works in the field of Islamic history such as Futūḥ, Ansāb, and Sīra etc. در پژوهش‌هایی که از سده بیستم میلادی درباره تاریخ­نگاری دوره اسلامی انجام شد، الگوهایی ارائه گردیدکه دست­کم بر یکی از چهار مؤلفه زمان، موضوع، ساختار و خاستگاه جغرافیایی مؤلفان، متکی بود. در این بین، مؤلفه «خاستگاه جغرافیایی مؤلفان آثار» که با عنوان «نظریه مکتب» شناخته می­شود، تاریخ­نگاری دوره اسلامی را به دو مکتب اصلی حجاز به مرکزیت مدینه و عراق به مرکزیت کوفه تقسیم می­کند و اعتبار روایت­های تاریخی را بر این اساس مورد سنجش قرار می­دهد. با این حال شواهد نشان می­دهد که این نظریه برای دستیابی به هدف خود کارساز نیست و تنها در فهم تطور موضوع­های مختلف تاریخ­نگاری اسلامی همچون فتوح­نگاری، نسب­نگاری و سیره­نگاری می‌تواند سودمند باشد. https://jhic.ut.ac.ir/article_64236_bc4953b7568517a0232a67ab564ca84a.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی 2228-7906 47 2 2015 02 20 Requirements of Recognition of the Sources of the Prophet Sīra بایسته های منبع شناسی سیره نبوی 209 229 64237 10.22059/jhic.2017.235866.653784 FA علی بیات دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران 0000-0002-9315-3609 سمیه طلوع برکاتی دانشجوی دکتری، تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران Journal Article 2017 06 17 The centrality of the Prophet sīra (biography) in Islamic culture and civilization, which includes the role of the intermediary of the Prophet in receiving the revelation and the human, social, and cultural-civilizational formation of it, requires that firstly, the various aspects of this sīra are known and secondly, its anthropological, moral and sociological principles, and, in general, its function in Islamic culture and civilization, are to be derived for making a culture and civilization. This will not be achieved except in the light of the requirements and identification of various kinds of the sources of the Prophet Sīra. The purpose of this article is by a holistic view and content analysis method to explain the religious-civilization requirements of the source's identification (based on the various aspects of his personality), the recognition of its varieties. Important and well-known books on Prophet life include three types of Sīra and Maghāzī, general Chronicles, and the local Chronicles of Mecca and Medina, which are excluded from this study. Instead, such types as the Qur'an and its interpretations, hadīth collections, biographical dictionaries, Futūḥ (conquests) and Kharādj (land taxation) books, as well as geographical and theological works by the seventh century AH, which have been less studied or neglected in SĪRA studies, are examined. محوریت سیرۀ نبوی در فرهنگ و تمدن اسلامی، که شامل نقش واسطه‌ای پیامبر^(ص) در دریافت آموزه‌های وحیانی و صورت‌بخشی بشری، اجتماعی، و فرهنگی ـ تمدنی به آن است، ایجاب می‌کند که اولاً وجوه مختلف این سیره شناخته شود و ثانیاً اصول انسان‌شناختی، اخلاقی، جامعه‌شناختی و به‌طور کلی، کارکردی آن در فرهنگ و تمدن اسلامی، برای فرهنگ‌سازی و تمدن‌سازی استخراج گردد. این مهم جز با توجه به بایسته‌ها و شناسایی انواع منابع سیرۀ نبوی به دست نخواهد آمد. هدف این نوشتار تبیین بایسته‌های دینی ـ تمدنی منبع‌شناسی سیره (مبتنی بر وجوه مختلف شخصیتی آن حضرت)، شناخت گونه‌های آن، و تبیین نسبتشان با بایسته‌ها با نگاه کل‌نگر و به‌روش تحلیل محتواست. کتاب‌های مهم و شناخته‌شدۀ درباره سیرۀ نبوی شامل سه گونۀ سیره و مغازی، تواریخ عمومی، و تواریخ محلی مکه و مدینه‌اند که از دایرۀ این تحقیق خارج‌اند و در عوض، گونه‌هایی همچون <em>قرآن</em> و کتاب‌های تفسیری، حدیثی، شرح احوال، کتاب‌های فتوح و خراج، و آثار جغرافیایی و کلامی تا قرن هفتم هجری بررسی شده‌اند که در مطالعات سیره‌پژوهی، کمتر مورد توجه بوده‌اند‌ یا اصلاً توجهی به آن‌ها نشده است. https://jhic.ut.ac.ir/article_64237_b82ef9657de7db59a1122dc5688260de.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی 2228-7906 47 2 2015 02 20 Caliph and Imam خلیفه و امام 231 246 64238 10.22059/jhic.2017.241172.653806 FA عبدالواحد قادری دانش‌آموختۀ دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه تربیت مدرس محمد حسن بیگی استادیار گروه تاریخ دانشگاه اراک 0000-0001-7698-7524 Journal Article 2017 09 05 Different definitions for the terms Imam, Caliph and Sultanhave been presented by religious scholars from different theological and jurisprudential schools. At the early and the middle ages of Islam, the caliph and Imam were religious concepts and had a mostly political function. These concepts were also used by Muslims after the Prophet death (peace be upon him and his family) for the political rulers. Efforts to define these concepts and determine their instances have led to great controversies. This research tries to answer by a historical-analytical approach the question that, in the interval between the time of the Prophet death and the fall of Abbasid caliphate, in the Islamic society, what the meaningful relationship between the two concepts of the caliph and the Imam was, and historically what changes in these two terms were occurred. The research hypothesis is that these two concepts initially had the same meaning but gradually, by introducing these words into theological, political, and religious conflicts, changes in their meaning were occurred. درباره مفاهیم و واژگان دینی‌ ـ سیاسیِ امام، خلیفه و سلطان، تعاریف گوناگونی از سوی علمای مذاهب کلامی و فقهی مختلف ارائه شده است. در صدر اسلام و سده‌های میانۀ اسلامی، خلیفه و امام مفاهیمی دینی بودند و کارکردی عمدتاً سیاسی داشتند. این مفاهیم را مسلمانان پس از پیامبر^{-صلی الله علیه و آله و سلم-}بر حاکمان سیاسی نیز اطلاق کردند. کوشش برای تعریف این مفاهیم و تعیین مصادیق آن، زمینه و موجب نزاع‌ها و اختلاف‌های زیادی شد. این پژوهش می‌کوشد با رویکردی تاریخی ـ تحلیلی، به این پرسش پاسخ دهد که در فاصلۀ زمانی درگذشت پیامبر^(ص)تا سقوط خلافت عباسی، در جامعۀ اسلامی، چه رابطۀ معناداری بین دو مفهوم خلیفه و امام وجود داشت و از نظر تاریخی، چه تغییراتی در گسترۀ معنایی و مفهومی این دو حاصل شد. فرضیۀ پژوهش آن است که این دو مفهوم در ابتدا، با توجه به زمینه‌های اجتماعی‌، معنایی یکسان داشتند و به‌تدریج با ورود این واژه‌ها به منازعات کلامی، سیاسی، و مذهبی، تغییراتی در معنا و مفهوم آن‌ها ایجاد شد. https://jhic.ut.ac.ir/article_64238_11b0674b73d2cc2fe842fd886cbd94e0.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی 2228-7906 47 2 2015 02 20 Iranianism in the Works of the Iranian-Islamic Historian – from the Third to the Fifth Centuries (Hegira) ایران‌گرایی در آثار مورخان ایرانی ـ اسلامی در سده‌های سوم تا پنجم هجری 247 266 64239 10.22059/jhic.2017.235833.653783 FA محسن معصومی استادیار دانشکده الهیات دانشگاه تهران 0000-0002-4593-1760 محمد عبدالملکی دانشجوی دکتری رشته تاریخ تمدن ملل اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه تهران Journal Article 2017 07 08 Islamic Historiography in its formal form and style started from the time that a combined culture and civilization inspired by the religious teachings and instructions and using the experiences of other nations and civilizations, had been created in the Islamic territories under the leadership of Arab Caliphs. Compiling the general history of the world and specially the history of Islam had been accompanied by the development of Shu'ubiyya movement from one side and by the numerous effects of the pre-Islamic Iranian culture and civilization in all the aspects of the social and political life of the Muslims from the other side. So the Muslim historians who were originally Iranians and had chosen the Arabic language as their written language and also the non-Iranians who had been attracted by the pre-Islamic Iranian culture and civilization, had been influenced greatly by the ancient Iran and numerated the virtues and advantages of the Iranian ancient kings in their works. Paying attention to the different aspects of Ancient Iranian culture and history and expressing its glory and greatness and sometimes regretting the ancient Iranian history in the works of these historians have been sometimes considerable and prominent. This article is going to have a survey on the archaism in the works of the historians whose authors were Iranian Arabs or had extreme inclination towards the pre-Islamic Iranian civilization and culture. تاریخ نگاری اسلامی به شکل رسمی از زمانی آغاز شد که فرهنگ و تمدنی ترکیبی با الهام از آموزه‌های دینی و با بهره گیری از تجربیات ملل و تمدن‌های دیگر، در سرزمین‌های اسلامی و با رهبری خلفای عرب، ایجاد شد. تألیف تاریخ عمومی جهان و به‌ویژه تاریخ اسلام، از سویی با گسترش نهضت شعوبیگری همراه بود و از سوی دیگر با تأثیر فراوان فرهنگ و تمدن ایران پیش از اسلام در همه شؤون زندگی سیاسی و اجتماعی مسلمانان. از این رو مورخان مسلمانی که نسب ایرانی داشتند و زبان عربی را به عنوان زبان نوشتاری خود برگزیده بودند و نیز مورخان غیرایرانی که مجذوب فرهنگ و تمدن ایران پیش از اسلام شده بودند، در تاریخ نگاری خویش به شدت تحت تأثیر ایران دوره باستان قرار گرفتند و در آثار خود به بیان برتری‌ها و امتیازات پادشاهان باستانی ایران پرداختند. پرداختن به جنبه‌های گوناگون تاریخ و فرهنگ ایران باستان و بیان شکوه و عظمت آن دوران و گاه حسرت خوردن بر تاریخ باستانی ایران، در آثاری که این مورخان بر جای نهاده اند، گاه بسیار پر رنگ و قابل توجه است. این مقاله به بررسی باستان‌گرایی در آن دسته از تواریخی که نویسندگان آنها ایرانی ـ عرب بوده‌اند، یا گرایشهای شدیدی به فرهنگ و تمدن ایران پیش از اسلام داشته‌اند، پرداخته است . https://jhic.ut.ac.ir/article_64239_ec9b2c4699c82367a388b3d5dda3dd82.pdf